صنعت سیمان در کشورهای همسایه و همجوار تعداد بازدید: ۲۸۳ (۱۳۹۷/۰۵/۰۸)

ساختار سیاسی و موقعیت خاص جغرافیاییِ جمهوری اسلامی ایران ، بر الگوها و روندهای داد و ستد ( و نیز شکوفایی یا رکود برخی کالاهای صادراتی ) ، تاثیر بسزایی داشته ، و بر روند توسعۀ اقتصادی هم بسیار تاثیرگذار بوده . صنعت سیمان ایران نیز از عوامل فوق تاثیر پذیرفته است .

امروز ، صنعت سیمان ایران با شرایطی کاملاً متفاوت از گذشته مواجه است : بازارها و همسایگان شمالی ایران همچون جمهوری آذربایجان ، ارمنستان ، قزاقستان و ترکمنستان که همگی تا همین ده سال قبل بخش عمدۀ مایحتاج سیمانشان را وارد می کردند امروز نه تنها در عرصۀ سیمان خودکفا شده اند ، که در حال تبدیل شدن به یک صادرکننده هستند . فلذا ، دیگر از ایران سیمان نمی خرند . در این بین ، هرچند ، کشورهای روسیه و ازبکستان کماکان مشتریان سیمان ایران بوده و ، گرچه نه به اندازۀ گذشته ، همچنان از ایران سیمان و کلینکر می خرند .

در شرق ایران ، کشورهای پاکستان و افغانستان واقع شده اند . افغانستان ، در پی سالها جنگ داخلی و وضعیت اقتصادی بسیار بد ، صنعت سیمان ضعیفی دارد و عمدۀ نیاز خود را وارد می کند . پاکستان ، درست برخلاف افغانستان ، یکی از قَدَرترین صنایع سیمان را در آسیا و جهان در اختیار دارد و ضمناً از صادرکنندگان سرشناس این محصول است . این کشور سالانه حدوداً پنج میلیون تن سیمان ( عمدتاً به همسایگانش هند و افغانستان ) صادر می کند .

در غرب ایران ، کشور عراق قرار گرفته که از مشتریان سنتی سیمان ایران است . عراق ، در چند سال اخیر ، بارها به بهانه های مختلف ( همچون آغاز بکار مجدد کارخانجات سیمان خود و نیز حمایت از تولید داخل ) جلوی واردات سیمان از ایران را مرتباً گرفته است . با این حال این کشور هنوز یکی از مشتریان سیمان ایران است .

در شمالغرب ایران ، ترکیه واقع شده که صنعت سیمان اش بالغ بر 110 سال قدمت دارد و ، با تولید 80 میلیون و صادرات 8 میلیون تن سیمان ، چهارمین صنعت بزرگ سیمان جهان و نیز بزرگترین صادرکنندۀ این محصول به قاره اروپاست . سیمان ترکیه پایگاه بسیار خوبی در کشور عراق دارد و با قیمتی بالاتر از سیمان ایران در این کشور عرضه می شود .

در جنوب ایران ، کشورهای حاشیۀ خلیج فارس قرار دارند که همگی تقریباً در عرصۀ سیمان خودکفا هستند . عربستان سعودی ، از اوایل سال 2018 ، به اصرار و خواست تولیدکنندگان خود ، صادرات سیمان به همسایگانش همچون اردن ، جیبوتی ، عراق ، کویت ، سودان ، اریتره و مصر را از سر گرفته . امارات متحده عربی نیز یک صادرکننده سیمان و کلینکر است و محصولاتش را به همسایه اش عمان و نیز به کشورهای شرق قارۀ آفریقا صادر می کند . بحرین دقیقاً به اندازۀ تولیدش مصرف می کند . قطر نیز وضعیتی تقریباً مشابه بحرین دارد ، منتهی چون مشغول آماده سازی و توسعۀ زیرساختهای خود برای مسابقات جام جهانی فوتبال 2022 است ، هر از چندی از ایران و امارات سیمان وارد می کند . کویت تنها کشوری است که ، در قیاس با همسایگانش ، واردات سیمان به مراتب بیشتری داشته و عمدتاً هم از ایران سیمان وارد می کند . سلطانیۀ عمان که در بین کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس صمیمانه ترین رابطه را با ایران دارد ، برغم داشتن صنعت سیمانی تقریباً خودکفا ، تقریباً نیمی از مصرف سالانۀ سیمان خود را از امارات متحده عربی وارد می کند ( مواردی چون کمبود گاز در عمان و نیز دامپینگ سیمان از امارات ) به عنوان علل این امر ذکر شده اند .